Kocaeli’nin 300 yıllık Kaz Bayramı kutlandı

Kocaeli Kent Konseyi öncülüğünde İzmit’e bağlı Eseler ve civar köylerin
düzenlediği Kaz Bayramı geniş katılımla gerçekleştirildi.

Yerel motiflerin ön plana çıktığı etkinlikte yaklaşık 300 yıllık Kaz Bayramı’na kent
protokolü ve köylüler yoğun ilgi gösterildi. Köy fırınında pişen onlarca
kaz, katılımcılara unutamayacakları bir ziyafet yaşattı. Nar gibi kızaran
kazları gören katılımcıların deyim yerindeyse ağızlarının suyu aktı.
FIRINLAR SABAH NAMAZINDA YAKILDI
Geçmişi 300 yıl öncesine dayanan Kaz Bayramı için sabah namazında
yakılan fırına konan kazlar düşük ateşte öğle saatlerine kadar pişti.
Görüntüsü ve leziz tadıyla davetliler tarafından beğenilen kazın yanında
Tirit, Taşlık Dolması, Ciğer Kızartması, Ciğerli Börek, Baş Ayak Yemeği,
Üzümlü Börek, Kuru Erik Hoşafı, Kabak Tatlısı, Tıkıl ve Peynirli Lokum
ikram edildi.
KAZ BAYRAMI GENİŞLEYECEK
Kaz Bayramı’na Kocaeli Valisi Seddar Yavuz, Kocaeli Büyükşehir
Belediye Başkanı Tahir Büyükakın ve Kocaeli Kent Konseyi Başkanı Ali
Korkmaz, Genel Sekreter Sedat Köse’nin yanı sıra il müdürleri, siyasi
partilerin il ve ilçe başkanları, muhtarlar, yerel basın genel yayın
yönetmenleri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve çok sayıda vatandaş
katıldı. Her yıl düzenlenen festivalin Kocaeli Kent Konseyi tarafından
genişletilmesi planlanıyor.
“KARDEŞLİĞİMİZ DAİM OLSUN”
“Kardeşliğimiz daim olsun” diyen Kocaeli Valisi Seddar Yavuz, böylesi bir
etkinlikte bulunmaktan gurur duyduğunu vurguladı. Yavuz,
“Medeniyetinizi genç kuşaklara aktardığınız sürece güçlüsünüz. Buradaki
bayram da bu çerçevede düşünülebilir. Emeği geçen herkesi tebrik
ediyorum” dedi.
KOCALİ TÜRKİYE’YE ÖRNEK
Vali Yavuz, Türkiye’de bir büyükşehir örnek gösterilecekse bunun
Kocaeli olacağını söyleyerek “Projeleriyle, destekleriyle, yeşile
katkılarıyla Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve Başkanı Tahir Büyükakın
tüm Türkiye’ye örnektir” şeklinde konuştu.

BÜYÜKAKIN MANİ OKUDU
Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın ise Kocaeli Kent
Konseyi’ne kentin değerlerini gündeme taşıdığı için teşekkür etti. Mani
okuyarak sözlerine devam eden Başkan Büyükakın, “Bu Kaz Bayramı,
kaynaşmayı, bir araya gelmeyi sağlamak için sadece bir bahane. Allah
kardeşliğimizi, birliğimizi daim etsin” diye konuştu.
BAŞKAN BÜYÜKAKIN’A TEŞEKKÜR
Kocaeli Kent Konseyi Başkanı Ali Korkmaz ise “Biz kültürümüzü,
değerlerimizi yaşatıyoruz. Kardeşlik, birlik ve beraberlik ruhuyla bir
bayram heyecanıyla kutlamalarımızı yapıyoruz” dedi. Korkmaz, “Her
çalışmamızda bize destek veren, kültürümüzü ve mirasımızı ortaya
çıkarmamıza katkı sunan Başkan Büyükakın’a teşekkür ederim” şeklinde
konuştu.

ESELER KAZ BAYRAMI
Kocaeli’nin İzmit ilçesinde bulunan Eseler, Solaklar ve Durhasan
köylerinde yüzyıllardır kutlanan Kaz Bayramının, geçmiş dönemde
Hasanoğlu ve Sofuoğlu köylerinde de kutlandığı biliniyor.

BAYRAM HAZIRLIKLARI AYLAR ÖNCESİNDEN BAŞLIYOR
Kaz Bayramı her yıl ocak ayının ikinci yarısında, köy büyüklerinin
belirlediği tarihte kutlanmaktadır. Bayram hazırlıkları iki ay öncesinden
imece usulüyle kuru yufka açılması ve kazların besiye çekilmesiyle
başlar. Kazların pişirilmesi sırasında kullanılacak olan doğal şişler kızılcık
ağacından kesilerek hazırlanır. Bayramdan 2 gün önce toplu halde
kesilen kazların tüyleri ve içi temizlenerek, bir gece dinlenmeye bırakılır,
donan yağı alınır.

Kazın eti kadar yağı da yıllık ihtiyacı karşılaması
sebebiyle önem arz etmektedir. Baş ve ayakları özenle temizlenerek,
bayram sofrasının olmazsa olmazı “baş ayak yemeği” yapmak üzere
hazır edilir. Bir gün süreyle suya yatırılan kazlar, bayram sabahı sudan
çıkarılarak şişlere dizilir, kaz tavalarının içerisine bir miktar su koyularak
fırına sürülür. Bayram ekmeği, tıkıl lokum, peynirli lokum köy fırınında
pişirilir.

FIRIN YAKMA YARIŞI
Tatlı olarak ise kabak tatlısı hazırlanır. Bayramı eğlenceli hale getiren bir
gelenek de fırın yakma sırasında yaşanır. Köyde fırını kimin daha erken
yakarak bayramı başlatabileceği iddia konusu olur. Sabah ezanıyla
birlikte yakılan fırınlara tavını aldıktan sonra kazlar fırına verilerek kapağı
kapatılır. Öğle vakti kazlar ters düz edilerek, suyun bir kısmı alınır.

Temizlenmiş kaz kanadı ile tirit yapılacak yufkalar ıslatılarak 3-4 saat
dinlendirilir.

BÖLGEYE HAS ŞEKERLİ BÖREK KÖZDE PİŞİRİLİR
Kuru yufkaya kuru üzüm, toz şeker ve kaz yağı serpilmesiyle lezzet alan
şekerli börek fırın önünde biriken közde pişirilir. Aynı zamanda ciğerli
börek de hazırlanarak pişirilir. Bayram sofrasındaki bir başka lezzet ise
taşlık dolmasıdır. Keser ile ezilen taşlık, hazırlanan dolma içerisine ilave
edilerek üzüm yaprağı ile sarılarak ateşe koyulur. Günümüzde nadir
yapılan baş ayak, bol soğan ve salçalı su ile pişirilerek ikram edilir. Bütün
bu lezzetlerin hazmını kolaylaştırıcı kuru erik hoşafı erken saatlerde
kaynatılarak soğumaya bırakılır. Bölgede kütüğün altında kalmak deyimi
kuru erik hoşafı ile bağdaştırılır. Ziyafetle birlikte hoşaf içmeyen kişinin
bağırsak sisteminin bozulacağı öngörülür.

DAVETİ LEZİZ KOKULAR YAPIYOR
Kazların köy fırınlarında kızarmasıyla etrafa yayılan leziz kokular davet
saatinin geldiğini çevre köylere duyurur. Kokuların yayılmaya
başlamasıyla beraber köyün çocukları, gizlice fırın başına gelerek,
nispeten daha erken pişen kuyruk ve boyun kısımlarını aşırmanın
fırsatını kollarlar. İkindi vaktinde kazlar fırından alınarak misafirlere ikram
edilmek üzere sofrada yerini alır.

Kaz parçaları tirit ile sarılarak diğer
lezzetler eşliğinde afiyetle yenir. Kaz Bayramı sofralarının aileyi bir araya
getirmesi açısından çok önemlidir. Sofrada bulunamayan kişiler için kaz
payı ayrılarak gönderilir. Gurbette ya da askerde olan kişiler için kaz
payları, eritilmiş kaz yağında aylarca bekletilebilir. Kaz payı ayrılmayan
kişi sofradaki eksikliğinin fark edilmediğini düşünür ve gönül koyar. Kaz
bayramları ile ilgili anlatılan bir hikâyede ise koyunun bir kaz kadar
değerinin olmadığını göstermektedir. Bayram vakti evinde kaz
bulundurmayan kişi misafirlerine koyun keserek ziyafet verse de
misafirler dönüş yolunda “Bizden kazını esirgedi, bir kaz kesememiş
tutmuş koyun kesmiş” diyerek serzenişte bulunmuştur.

İşgal yıllarında dahi düşman askerlerinden gizli kesilen kazlar, gece
fırınlarda pişirilmiş, yağları alınarak küplere basılmıştır. Yıl boyunca
kullanılacak olan yağ ve kaz etinin düşman askerlerince
yağmalanmasının önüne geçildiği anlatılmaktadır. Yüzyıllardır birlik,
berberlik ruhu içerisinde gerçekleştirilen kaz bayramları pek çok hayırlı
işlere de vesile olmuştur. Köyün ileri gelenleri tarafından anlatılan
bayram hikayeleri günümüzde önemini korumaya devam etmektedir.
Günümüzde farklı seçenek ve olanaklar ile yapım ve ikram konusunda
farklılıklar olsa da anlatılanların kulağa küpe, yenilenlerin şifa olması
temennisiyle kaz bayramı menüsü aşağıda sunulmuştur.

KAZ BAYRAMI MENÜSÜ
Kaz Eti
Tirit
Taşlık Dolması
Ciğer Kızartması
Ciğerli Börek
Baş Ayak Yemeği
Üzümlü Börek
Kuru Erik Hoşafı
Kabak Tatlısı
Tıkıl ve Peynirli Lokum